حسن فراهانى
260
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
* تقاضاى روسيه براى استرداد داشناكهاى فرارى كميسر وزارت خارجه شوروى با ارسال يادداشتى به مشاور الممالك ، از سفارت ايران خواست ، ارامنه فرقه داشناكسيون كه به ايران فرار كرده بودند ، به شوروى تحويل داده شوند . 8 * اعتصاب غذاى اسرائيلينكو مريضخانه احمديه درباره اسرائيلينكو به وزارت امور خارجه گزارش داد به خاطر اعتصاب غذا و هواى گرم مريضخانه ، نامبرده قواى جسمانى خود را از دست داده و لازم است در شرايط بهترى قرار گيرد تا قواى از دست رفته خود را بازيابد . 9 * ارسال كتاب سفيد براى وزير خارجه ايران سفارت آلمان در تهران يك نسخه از كتاب سفيد با عنوان « اجراى معاهده صلح ورساى از طرف آلمان تا اول آوريل 1921 ميلادى » را براى محتشم السلطنه ، وزير امور خارجه ايران ارسال كرد . 10 * كنارهگيرى نجد السلطنه نجد السلطنه كفيل ايالت خراسان به تهران اطلاع داد : تنها چند روز ديگر ، آن هم براى حفظ ظاهر به كار خود ادامه خواهد داد و پس از آن تصميم دارد از فعاليت كنارهگيرى نموده و به استراحت بپردازد . 11 [ تصوير ] مريضخانه وزيرى
--> ( 1 ) . شهسوار نام دهى از دهستان بدوستان بخش هريس شهرستان اهر است . ( 2 ) . سردار محيى ( عبد الحسين خان معز السلطان ) فرزند ارشد حاجى كاظم وكيل الرعايا امشهاى بود . در جوانى به اروپا سفر كرد و شيفته تمدن چشمگير اروپايى گرديد و با همفكرى برادر كوچكتر خويش ميرزا كريم خان ، كميتهء سرّى و انقلابى ستار را در رشت تأسيس نمود . در محرم 1327 ق ، اين كميته به رهبرى سردار محيى و با يارى برخى از آزاديخواهان گيلانى ، ارمنى و قفقازى طى قيامى مسلحانه آقا بالا خان سردار افخم حاكم گيلان را به قتل رسانيد و بر گيلان مسلط شد . مردم گيلان قصد داشتند سردار محيى را به نمايندگى خود به مجلس شوراى ملى روانه سازند ولى او از پذيرش اين تكليف سرباز زد . در ربيع الاول 1328 ق ، وقتى ستار خان و باقر خان وارد تهران شدند ، بين آنها و سردار محيى و ضرغام السلطنه بختيارى ديدارهايى صورت گرفت . آنها با يكديگر همپيمان شدند و سوگند نامهاى امضا كرده متعهد گرديدند تا آخرين لحظه براى بقاى مشروطيت و استقلال مملكت بكوشند . ولى پس از مدتى اختلاف بين اين چهار تن و طرفداران آنان با سران مشروطيت و اولياى دولت شدت يافت . قواى دولت مشروطه به عنوان خلع سلاح ، محل استقرار آنان يعنى پارك اتابك را مورد حمله قرار داد . سردار محيى پس از چهار ساعت نبرد هنگامى كه قواى دولت بر پارك مسلط شد ، به سفارت عثمانى پناهنده گرديد . تحصن سردار محيى تا خوابيدن سر و صداها ادامه يافت . مدتى بعد به حكومت مازندران منصوب شد و در سال 1332 ق ، به حكومت كردستان منصوب گرديد . وقتى به تهران بازگشت به اتهام توطئه عليه دولت بازداشت شد و به اتفاق چندين تن به يزد تبعيد گرديد . اما بعد از هفت ماه اقامت در قم آنها را به تهران بازگردانيده و به زندان ژاندارمرى سپردند و چند روز بعد هم بدون محاكمه و ذكر علت دستگيرى آزادشان كردند . سردار محيى از كسانى بود كه در قيام جنگل حضور داشت ولى در اين مرحله از مبارزه ، او جانب احسان اللّه خان دوستدار را گرفت و همزمان با شكست نهضت جنگل به اتفاق احسان اللّه خان ، عازم روسيه شد . مدت حضور سردار محيى در باكو بيش از چند ماه نبود و در نيمه دوم سال 1300 ش ، در اثر ابتلاء به ذات الريه در سن پنجاه سالگى در گذشت . ( ديوان كامل اديب الممالك فراهانى ، ص 215 ) . ( 3 ) . تلگراف از آستارا به وزير خارجه ، 4 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 44 ، پ 7 ، ص 2 و 5 . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى بندرعباس به كارگزارى كل بنادر ، 8 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 4 ، ص 8 . ( 5 ) . نامه رئيس الوزراء به وزارت خارجه ، 30 / 4 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 2 ، پ 35 ، ص 3 . ( 6 ) . مراسله وزارت خارجه به رئيس الوزراء ، 4 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 2 ، پ 35 ، ص 3 . ( 7 ) . تلگراف كارگزارى بندرعباس به كارگزارى كل بنادر ، 8 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 4 ، ص 8 . ( 8 ) . مراسله مشاور الممالك به وزارت خارجه ، 5 / 8 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 15 ، پ 2 ، ص 159 . ( 9 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 2 ، پ 29 ، ص 2 . ( 10 ) . مراسله سفارت آلمان به وزارت خارجه ، 4 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 4 ، پ 30 ، ص 4 . ( 11 ) . گزارشهاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 98 .